Halı Alırken Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Oteller, evler, ofisler, restoranlar,
mağazalar, bankalar, hastaneler, ticari ve sosyal mekanlara halı seçiminde
dikkat edilmesi gereken temel konu; kullanım amacına uygun ve estetik bir çevre
yaratırken, kolay bakım olanağı gibi değişken ve fonksiyonel ihtiyaçlara da
cevap verebilmektir.
Duvardan duvara halılar; desen, renk ve doku seçiminde neredeyse sınırsız
olanaklar sunar. Bu esneklik nedeniyle özellikle kontrat uygulamalarında tercih
edilirler. İyi kalitede bir kontrat halının normal kullanımda aşınması mümkün
değildir...
Yer
döşemesi seçimi yapılırken; estetik kaygılar ve seçilecek ürünün performansı
arasında objektif bir denge kurulmalıdır. Kullanım amacı, kolay bakım olanağı
gibi değişken ve fonksiyonel ihtiyaçlar bu denklemin diğer önemli parçalarıdır.
Normal olarak doğru tercih halıdır. Halı; diğer yer döşemelerine kıyasla
mükemmel bir avantaj kombinasyonu sunar. Ticari uygulamalar için tercih edilmesi
gereken kontrat halı; mükemmel dayanıklılık ve kolay bakım olanaklarını sınırsız
tasarım seçeneğiyle birleştirir.
Günümüzde kontrat halıları, yüksek teknoloji ürünüdür. Elyaf teknolojisi ve halı
üretim tekniklerindeki önemli ilerlemeler, halının tam anlamıyla kullanım
amacına uygun olarak üretilmesine olanak sağlar. Optimum performansa ulaşmak
için, halının iplikli kısmını oluşturan elyaf (hav) ve dokuma türü (yapısı)
kullanım amacıyla eşlenmelidir. Satın alma kararını verecek kişi; iç mimar,
dekoratör ya da üretici firmalardan profesyonel tavsiye almalıdır. Bununla
birlikte planlama sürecinde dikkat edilmesi gereken konular hakkında genel bir
bilgiye sahip olmak oldukça yararlıdır.
HALININ AVANTAJLARI NELERDİR ?
Halı; güzel ve sıcak görünümlüdür. Tercih edilen dekorasyon tarzını tamamlayıcı
nitelikte renk, desen ve doku seçenekleri sunar, son derece hoş bir hissel
yakınlaşma sağlar. Yumuşak, güvenli, sıcak ve rahat bir atmosfer yaratır.
Ortamın gürültü seviyesinde azalma ve ısı kaybına karşı yalıtım sağlar…
Yüksek katma değer, düşük maliyet :Kaliteli bir kontrat halısı kullanılan
tesisin saygınlığı yükselir. Halının toplam kullanıcı maliyeti son derece
düşüktür. Toplam kullanıcı maliyeti; ürün maliyeti, döşeme maliyeti, bakım
maliyeti ve ürünün ömrünü kapsar. Endüstriyel araştırmalar, kontrat halısı
döşenmesindeki toplam kullanıcı maliyetinin, diğer sert zemin döşemelerine göre
%25’e varan avantaj sağladığını göstermiştir.
Kolay döşeme :Halı kolaylıkla döşenir ve tüm zemin yüzeylerine uygulanabilir. Bu
özellik; yeni yapıların (özellikle toplu konut ve kooperatif uygulamalarında)
bitirilmesi, kullanımda olanların yeniden dekore edilmesi konularında zaman ve
maliyet tasarrufu sağlar.
Düşük bakım maliyeti :Halı bakımı, diğer zemin döşemelerine göre çok daha kolay
ve ucuzdur. Kaliteli halılar, bakım masraflarında %30’a varan tasarruf sağlar.
Ses emicilik : Halı ve sert zemin döşemeleri arasında yapılan akustik testler,
halının 10 kat daha fazla atmosferik gürültüleri absorbe ettiğini (emdiğini)
ortaya koymuştur. Halı; ayak sesi, eko ve uğultuları elimine eder. Sessiz,
sakin, huzurlu ve daha verimli bir ortam yaratır.
Güvenlik :Halı, en güvenli zemin döşemesidir. Sert zeminler (özellikle ıslak
olduklarında) kaygan ve tehlikeli olabilirler. Halı, kaza ihtimalini ve bu
nedenle oluşacak yaralanmaları azaltır.
Isı
yalıtımı :Halı, ısı yalıtımı sağlamada verimli bir malzemedir. Kontrat halısı
kullanımı %5’e kadar enerji tasarrufu sağlayabilir. Halı döşenmiş mekanları
ısıtmak ve ortam ısısını korumak kolaydır.
Sağlık :Amaca uygun olarak seçilmiş, düzenli ve doğru yöntemlerle bakım ve
temizliği yapılmış halılarda bakteri ve mikrop üreyemez. Halı döşenmiş
mekanlardaki atmosferik kirlilik (uçuşan toz parçacıkları) sert zemin
döşemelerine kıyasla yarı yarıya daha azdır. Uluslararası endüstriyel araştırma
enstitüleri tarafından yapılan düzenli testler (GuT), bitmiş halının zararlı
madde ve tortular içermediğini kanıtlamıştır.
Ortopedik rahatlık :Yumuşak ve esnek halı yüzeyi minder etkisi yapar. Vücut
ağırlığını dengeli bir şekilde dağıttığı için sırt ve eklem ağrılarının
önlenmesinde olumlu katkısı vardır.
RENK, DESEN VE DOKU
Renk, desen ve doku; özellikle kontrat halısının geniş yüzeylerde ve hakim
dekorasyon ögesi olarak kullanıldığı durumlarda önem kazanır…
Renk
ve Desen :Açık renkli bir halı, alanın geniş ve havadar görünmesini sağlar.
Güçlü ve koyu renkler sıcak bir atmosfer yaratır. Renk sadece estetik açıdan
değil halının kir gizleme seviyesini belirlemek bakımından da çok önemlidir. Düz
ve açık renkler halıdaki kirlenmeyi daha kolay gösterirken, koyu renkler açık
renkli kir ve tüyleri (uçuntu) gösterirler. Orta tondaki renkler kirlenmenin
görünürlüğünü en etkin şekilde azaltırlar.
Halının deseni de kir gizleme hususunda önemli rol oynar. Kırçıllı (mouline) ve
büyük desenli (zemin boşluğu fazla olan) halılar kirlenmeyi belli eder. Düzenli
(organik, geometrik) desenler daha fazla kir gösterme eğilimi ve riski taşırken,
düzensiz ve çok renkli desenler; kir ve lekelerin görünebilirliğini azaltırlar.
Desen,iç mekanıngörüş alanlarını böler. Büyük desenler mekanda dar alan hissi,
küçük desenler geniş alan hissi sağlarlar Ortamın trafik seviyesi ve kirlenme
yoğunluğuna en uygun renk ve desende halı seçimi, bakım ihtiyacı ve
maliyetlerini önemli ölçüde azaltır.
Maksimum kir gizleme performansı; düzensiz halde serpiştirilmiş renklerle ya da
düzensiz desenlerle elde edilir. Yoğun trafiğe maruz kalacak mekanlarda; orta
koyulukta, olabildiğince çok renkli ve düzensiz desenlere sahip halılar en
dengeli performansı sağlar…
Doku
:Halı yüzeyi; dokunma biçimi ve apre (halıya son şeklini verme, boyama, vb.)
işlemlerine bağlı olarak, ışığı farklı şekillerde emer ya da yansıtır. Bu
özellik halının görünümünü önemli ölçüde değiştirebilir. Duvardan duvara halı
sektöründe kullanılan doku ve dokuma türleri aşağıda sıralanmıştır.
· Level Loop(Düz bukle — aynı hav yüksekliğinde)
·
Textured Loop(Düzensiz bukle — çok düşük hav yükseklik farklılıklarına sahip)
·
Multilevel Loop(Çok seviyeli bukle — birden fazla hav yüksekliğine sahip)
·
Cut & Loop(Bukle — Kesik hav kombinasyonu)
·
Tip Shear(Çok seviyeli bukle — yüksek havlar yontulmuş)
·
Cut Pile(Kesik hav — aynı ya da farklı hav yüksekliğinde)
Yoğun trafik seviyesine maruz mekanlar için mutlaka kontrat halısı tercih
edilmelidir. Bu amaçla, kontrat işi yapan uzman satış noktalarından ya da
üretici firmalardan destek istemek gerekir. Piyasada satışa sunulan her halının
yoğun trafik kullanımına uygun olmadığı unutulmamalıdır…
Tasarım :Halı tasarımı bir renk, desen ve doku kombinasyonudur. Tasarımda en
önemli unsur; halının kullanım yeri ve amacıdır. Bu nedenle duvardan duvara
halılar iki ana disipline ayrılır.
Ev
Kullanımına Uygun Halılar :Konfor hissi ön plandadır. Rengi, deseni, dokusu ev
dekorasyonuna ve trafik yoğunluğuna uygundur. Neredeyse sınırsız denebilecek
sayıda alt disiplinleri vardır.
Yoğun Kullanıma Uygun (kontrat) Halılar :Dayanıklılık ön plandadır. Performans
ve bakım ihtiyaçları yoğun kullanıma (high traffic) uygun biçimde
tasarlanmıştır. Leke dayanımları en üst seviyelerdedir. Alev almazlık ve
antistatik özellikler gibi bazı ekstra avantajları da vardır. Özellikle otel,
tatil köyleri, bankalar, iş ve alış veriş merkezleri gibi mekanlar için tercih
edilmelidir. Yoğun kullanıma uygun halıların (havaalanları vb. mekanlar için
üretilen) daha üst sınıf türleri de vardır.
Kontrat halıları; son derece sade, düz, birbirinden bağımsız tasarımlara sahip
olabileceği gibi, heyecan veren ve ortamdaki diğer unsurları da etkileyen
hareketli tasarımlara kadar sınırsız seçenekler sunar. Prensip olarak; yoğun
kullanıma uygun halıların ev için tercih edilmesinde bir sakınca yoktur. Evler
için üretilmiş bir halının yoğun kullanıma maruz kalması halinde dayanabilmesi
mümkün değildir…
PLANLAMA SÜRECİ
Kontrat halı tercihinin temelinde “kalite” ve “maliyet” arasındaki ilişki yatar.
Elbette, kaliteli bir ürüne ucuz fiyattan sahip olmak tercih edilen bir
eğilimdir. Ancak seçim kriterlerini belirleyen kişinin düşük maliyet seçenekleri
karşısında ihtiyatlı olması gerekir. Gerçek anlamda kaliteli ürünlerin sunduğu
avantajlar ve üstün özellikler vardır. Halının ilk gün görünüşünü koruyabilmesi,
dayanıklılığı, peformansı ve düşük bakım maliyeti yatırımınıza daha iyi bir
getiri sağlayacaktır…
Halının performans ve bakım ihtiyaçları dikkatli bir şekilde analiz edilmelidir.
Bu ihtiyaçlara verilen önem, döşemenin yapılacağı alanların doğasına bağlı
olarak değişir. Tek alan içinde farklı özellik ve niteliklerde halı kullanımı da
mümkündür. Trafik seviyesi, binanın değişik bölümleri arasında büyük
farklılıklar gösterir ve buna bağlı olarak dayanıklı halı ihtiyacı değişir. Bir
otelin döşenmesinde değişik ihtiyaçlar dikkate alınmalıdır. Söz konusu
ihtiyaçlar; kullanım amacı ve kullanım yeri (dayanıklılık), kolay bakım ve
zerafet dengesiyle karşılanabilir. Müşteri bölümleri, çalışma alanlarına oranla
daha lüks olma eğilimi gösterir. Resepsiyon alanı için seçilen halı; her tür
hava şartları altında kullanılmaya ve yoğun trafiğe uygun olarak seçilmelidir.
Koridorlarda sürekli ve doğrusal hareket olduğuna dikkat edilmelidir. Yatak
odalarındaki halılar lüks olmalı ama genel kullanım alanları için tercih
edilecek halılara oranla daha az kullanılacakları unutulmamalıdır. Bar ve
restoranlarda kir ve lekelere karşı direnç özelliklerinin en üst seviyede olması
gerekir.
Trafik seviyesi :Halı seçimi (planlama) sürecindeki ilk aşama, mevcut ve
beklenen trafik yoğunluğunun analizidir. Lokasyon yeniden dekore ediliyorsa,
eski halıdaki eskime ve yırtılma oranları çok iyi bir kılavuzdur. Genel anlamda
üç tip trafik seviyesi söz konusudur.
Yoğun trafik :Devamlı olarak yüksek seviyede, doğrusal ya da dairesel trafiğe
maruz kalan, yürüme yoluyla gelen kir ve döküntü potansiyeli içeren alanları
tanımlar. Otel lobileri, restoranlar, satış mağazalarının giriş ve koridorları,
okullar, havaalanları tipik yoğun trafik mekanlarıdır.
Orta
trafik :Genellikle aynı doğrultuda yürümeye maruz kalan ve kir-döküntü
taşınmasına uygun lokasyonları tanımlar. Açık ofisler, bankalar, otel
koridorları ve müzeler bu tip yoğunluk yaşanan mekanlardır.
Hafif trafik :Ender olarak doğrusal trafiğe maruz kalan, düşük oranda ayakla
taşınan kir ve döküntü riski içeren lokasyonlar içindir. Evler, özel ofisler,
konferans salonları, otel yatak odaları, galeriler ve kütüphaneler bu türden
alanlardır.
Planlama sürecinde dikkate alınması gereken diğer ihtiyaçlar :Statik
koruma :Değişik materyallerin sürtünmesiyle statik elektrik meydana gelir. Düşük
nem oranına sahip doğal gaz ve klimalı binalar elektrostatik yüklemeyi artırma
eğilimi gösterirler.
Bir
halının elektrostatik yükleme oranı, insanın hissetme sınırı olan 2 kilovatı
geçmemelidir (DIN 54345-ayakaltı testi). Halıda statik elektrik oluşmasını
önleyen birden fazla yöntem vardır. Bu yönde bir ihtiyacın karşılanması için
dikkat edilmesi ve bilinmesi gereken en önemli konu; kalıcı ya da geçici
elektrostatik koruma sağlayan uygulamaların varlığının bilinmesidir.
Kirlenme ve lekelenme :Kir ve lekelere karşı özel koruma gerektiren alanların
tespiti son derece kolaydır. Girişler, genel kullanıma açık salonlara giden
yollar, yiyecek ve içecek servisi yapılan mekanlar kir ve lekelere karşı daha
fazla koruma gerektirir. Bu alanlar için, yüksek seviyede kir ve leke koruması
içeren kontrat halıları tercih edilmelidir. Bu tür halıların avantajlarının
olduğu ve daha kolay temizlenebildikleri unutulmamalıdır.
Kirlenme ve lekelenme birbirlerinden farklı etkilerdir. Zamanla ve kullanıma
bağlı olarak her tür tekstil ürünü kirlenir. Lekelenme lokal bir etkidir,
lekeleyici maddenin cinsine (özelliğine) bağlı olarak sonuçları da farklılık
gösterir. Uygun temizleyici malzeme ve yöntemler kullanıldığı taktirde bazı
lekelerden kurtulmak mümkünken, bazı lekeler kalıcı olabilir.
Hiçbir tekstil ürünü ve halı tam anlamıyla leke tutmaz özellikte
değildir. Doğru elyaf ve
üretim metodunun seçimi, orta koyulukta renk, düzensiz desen tercihi ve günlük
noktasal temizleme programları döküntülerin görünebilen etkilerini (kirlenme ve
lekelenme) minimize etmeye yardım eder…
Renk
ve ışık haslığı :Sera etkisinin yüksek olduğu (yüksek oranda cam kullanılmış)
binalarda kullanılan ve direk güneş ışığına maruz kalan halılarda renk
deformasyonu görülebilir. Halı seçilirken bu ihtiyacın belirtilmesinde ve ışık
haslığı değerlerinin incelenmesinde yarar vardır.
Hastaneler gibi sürekli sert temizlik gerektiren binalarda kullanılan ve su ya
da kimyasallara maruz kalan halılarda renk deformasyonu olması kaçınılmazdır.
Alev
almazlık :Ticari ve sosyal alanlara döşenen halıların ulusal alev almazlık
standartlarına uygun olması gerekir. Bir halının alev almazlık seviyesi;
kullanılan elyaf, dokuma türü, hav sıklığı, taban malzemesi, halı kaplanan
zeminin türü ve döşeme sırasında kullanılan yapıştırıcılardan da etkilenir. Alev
almazlık özelliği; tutuşma, alevin yayılma hızı ve büyüklüğüyle ilgilidir. Alev
almazlık ve yanmazlık kavramları birbirinden farklıdır ve yanmaz özellikte halı
yoktur.
Halı
seçimini yapacak kişinin, alev almazlığın değerlendirilmesinde kullanılan ve
ölçülebilir faktörleri (alev yayılması, petrol katkısı, duman çıkarma, vb.)
düzenleyen mevzuatı bilmesi ya da bunların sağlanması konusunda halı üreticisine
danışması gerekir.
Tekerlekli sandalye ve arabalar :Düzenli ve yoğun olarak tekerlekli sandalye ya
da diğer tekerlekli ekipmanların (servis arabaları, vb.) kullanımını gerektiren
lokasyonlar için halı seçiminde önemli detaylar vardır. Seçilecek halının,
tekerleğin dönmesini engellemeyecek yapıda olması, elyafın bu trafiğe uygun
olarak belirlenmesi şarttır.
Sürekli ve aynı noktalarda tekerlekli sandalye ya da ekipman kullanılıyorsa
(sekreter masalarının altları, vb.); halı üzerine koyularak, tekerleklerin
yıpratıcı etkisini önleyen elemanlar kullanmak yararlıdır. Bu tip aksesuarları,
halı satış mağazalarında ya da hiper marketlerde bulmak mümkündür.
Döşeme altı ısıtma :Normal bir kontrat halısının (0.10 m2 K/W ile 0.17 m2 K/W
arasında) ısı direncine sahip olduğu dikkate alınmalı, bu konu planlama
aşamasında ısıtma sistemi satıcısıyla görüşülmelidir.
Döşeme altı geçişleri :Halıaltında kalacak kablolara (elektrik, telefon,
bilgisayar, vb.) ulaşma ihtiyacı başlangıçta göz önünde bulundurulmalı, ihtiyaç
duyulacak alanlarda bu amaç için geliştirilmiş ankastrelerin kullanılmasına
dikkat edilmelidir.
ELYAFIN ÖNEMİ
Halının orijinal görünümünü ne kadar iyi koruyacağı, seçilen elyaf ve halının
yapısına bağlıdır. Görünüm, dayanıklılık ve maliyet açısından göreceli
avantajları olmasına rağmen, bu yararların kombinasyonu daha önemlidir…
DÖŞEME VE BAKIM
Halının serilmesi ve döşenmesi birbirinden farklı uygulamalardır. Halıdan uzun
süreli performans elde etmek için üretici firmaların talimatlarına uygun ve
doğru yöntemlerle döşenmiş olması gerekir. Duvardan duvara halıların döşeme
uygulamalarında en çok kullanılan iki yöntem; yapıştırma ve altlık üzerine
yerleştirmedir…
Performans beklentisi ve döşenecek alanın boyutlarına bağlı olarak bu
yöntemlerden biri ya da ikisi birlikte uygulanabilir. Doğrudan yapıştırma
metodu; boyut stabilizasyonunun kritik olduğu, yoğun ya da tekerlekli trafiğe
maruz kalan geniş alanlar için en iyi seçimdir. Altlık üzerine döşeme; daha
fazla yumuşaklık (konfor) beklentisi olan ve ekstra gürültü azaltmanın arzu
edildiği durumlar için daha uygundur. Hangi yöntem tercih edilirse edilsin,
döşeme işinin mutlaka düzgün, kuru, temiz zemine ve uzman döşeme personeli
tarafından yapılması gereklidir.
Halı
bakımı :Halı bakımı doğru ürünün seçimiyle başlar. Seçilen halı ihtiyaca uygun
değilse, verimli bakım imkansız olmasa da oldukça zordur. Doğru seçilmiş bir
halıya yapılan düzenli bakım; sıkışmış kirlerden kaynaklanan aşınmayı, kir ve
lekelerin görünürlüğünü minimize eder, halınızın efektif ömrünü uzatır, ilk gün
görünümünü korur ve yapılan yatırımın getirisini artırır.
Halıyı koruyucu önlemler :Halının kirlenmesini azaltacak uygulamalar vardır. Dış
çevrenin bakımlı ve temiz tutulması, giriş kapıları önlerine koyulacak paspas ve
ızgaralar, asansör içlerine yerleştirilecek (değiştirilebilir) halı parçaları ve
benzeri uygulamalarla sağlanacak “kir bariyerleri” halınızın kirlenmesini
geciktirir. Bu önlemler toz ve kirin bina içine girmeden toplanabilmesine yardım
eder.
Günlük temizlik :Günlük yaşamın sürdüğü alanlarda uçuntu ve döküntüler de
vardır. Giriş kapıları ve asansör paspasları da dahil olmak üzere yapılacak sık
ve düzenli vakumlama (elektrik süpürgesiyle temizlik), kir partiküllerini halıya
yerleşmeden kaldırmanın en verimli ve ekonomik yoludur. Acil ihtiyaçlar için
leke çıkarıcı ürün ve aletlerin el altında bulundurulması yararlı olur.
HALI BAKIMI
Düzenli olarak yapılan önleyici ve aktif bakımın (plan A), reaktif ve onarıcı
bakıma (plan B) üstünlüğü tartışılamaz. Aşağıdaki diagram sadece acil durumlarda
bakım yapıldığı taktirde yüzey görünümünün çok daha hızlı bir şekilde
kötüleştiğini göstermektedir...
Periyodik derinlemesine temizlik :En verimli ve düzenli temizlik prosedürleri
uygulansa da %100 temizlik sağlanamaz. Bu aşamada periyodik ve profesyonel
(derinlemesine) temizlik devreye girer.
Profesyonel ve derinlemesine temizlik iki amaç için yapılır :
a)
Yeni kirlenmelere neden olan yağlı ve yapışkan kirleri temizlemek,
b)
Daimi zarar meydana gelmeden derindeki kir parçalarını temizlemek.
Kirlenme şartları ve diğer faktörlere bağlı olarak değişiklik göstermekle
birlikte en etkin ve yaygın halı temizleme yöntemleri şöyle sıralanabilir :
a)
sıcak su ve uygun deterjanın halı üzerine uygulanıp vakumlanması,
b)
kuru deterjan ve fırçalı makineler kullanılarak temizleme (kuru temizleme),
c)
döner fırçalı makineler ve halı şampuanıyla temizleme.
Devamlı ve iyi planlanmış bir bakım programı; kir - toz partiküllerinin
birikerek halıya zarar vermesini önler ve halınızın ömrünü büyük ölçüde uzatır.
Bazı durumlarda uzman temizlik firmalarından yardım istemek gerekli olabilir.